Interview
Anna Shchygol, projectmanager van Orange Quantum Systems vertelt over het project Quaracter.
De computer van morgen Hoe Zuid-Holland het epicentrum is van quantumchips
In Zuid-Holland vindt veel onderzoek plaats op het gebied van quantumtechnologie. Zo kijkt Orange Quantum Systems (OrangeQS), samen met Leiden Cryogenics en Delft Circuits, naar de mogelijkheden van quantumchips. Projectmanager Anna Shchygol legt uit welke rol de provincie speelde in het mogelijk maken van dit onderzoek.
Quantumtechnologie is waarschijnlijk geen onderwerp dat veel mensen aan de keukentafel bespreken, als ze überhaupt al enig idee hebben van wat het is. OrangeQS houdt zich in het bijzonder bezig met quantumchips, en bouwt machines om deze te testen. Chips zijn de bouwstenen van de computer, laptop of smartphone die bijna iedereen heeft. In deze chips zitten bits, die simpel gezegd 2 mogelijke staten hebben: 0 of 1. Net zoals wanneer je met een euro ‘kop of munt’ gooit. De quantum-variant van deze chips hebben quantum bits – kortweg ‘qubits’ - die tegelijkertijd 0 en 1 zijn, dus kop én munt. Dat betekent dat een computer met deze chips taken sneller en preciezer kan verwerken.
Computers en vliegtuigen
Om uiteindelijk een werkende computer met quantumchips te kunnen bouwen, nam OrangeQS eerst contact op met Leiden Cryogenics en Delft Circuits. Dankzij de subsidie van de provincie konden ze het project ‘Quaracter’ starten.
Anna Shchygol, de manager van dit project: “Leiden Cryogenics heeft een apparaat - laten we het een koelkast noemen – die een temperatuur van enkele millikelvin [1 millikelvin is 0,001 Kelvin, red.] kan bereiken. Dat is 100 keer zo koud als in de ruimte, en die heeft al een temperatuur die velen zien als dicht bij het absolute nulpunt. Delft Circuits zorgt voor de bedrading in die koelkast. En wij hebben tot slot de kennis over het bouwen van een systeem, en het uitwerken van een protocol om de qubits te testen.”
Het is, zoals Anna’s collega Thorsten Last het graag uitdrukt, alsof je een Airbus-vliegtuig bouwt. Andere bedrijven bouwen en leveren de onderdelen, zodat Airbus er uiteindelijk een vliegtuig van kan bouwen. Vervolgens vullen ze die met kerosine en ze laten ’m vliegen. Goed samenwerken en goede communicatie zijn daarbij heel belangrijk.
Sneeuwbaleffect
De subsidie van de provincie leidde al tot ontwikkelingen. Anna: “Na het presenteren van de resultaten van de eerste fase van ons project, kregen we uit andere hoeken investeringen en subsidies. Dat zorgde ervoor dat we groter konden denken. Daarmee bouwden we een betere reputatie op, en dat zorgde weer voor meer vertrouwen. Het gevolg daarvan was dat meer organisaties wilden investeren in ons.”
Een ander gevolg is dat de hotspot van quantumtechnologie - die al in Delft en Leiden was - zich verder kon ontwikkelen. Anna: “Dit ecosysteem is een geweldig centrum van kennis, werkgelegenheid en ambitie. Het is bijzonder dat zoiets hier in Zuid-Holland mogelijk is. Dankzij de provincie kwamen we met meer en meer bedrijven in Delft en Leiden in contact. En het bracht ons dichter bij elkaar. Daarbij komt dat projecten zoals deze ons ook als land verder brengen op het gebied van quantumtechnologie. Dat zorgt ervoor dat we minder afhankelijk zijn van andere landen.”
De blik vooruit
Terug naar die keukentafel: Waar kunnen mensen over praten of naar uitkijken als het om dit specifieke project gaat? “Ons einddoel is om te zorgen dat anderen een krachtige quantumcomputer kunnen bouwen.” Maar het is lastig om echt concrete voorbeelden te geven van wat dat voor de spreekwoordelijke ‘man in de straat’ gaat betekenen”, legt Anna uit. “We kunnen niet zeggen dat zo’n computer een specifieke ziekte kan genezen in de toekomst. Daarnaast doen we tijdens het onderzoek nog onverwachte ontdekkingen. Wat we wel kunnen zeggen, is dat een quantumcomputer in staat is om berekeningen te doen die een gewone computer niet kan. Dus het is denkbaar dat zo’n apparaat in de toekomst gebruikt wordt voor het ontdekken van nieuwe medicatie of om bijvoorbeeld een manier te vinden om de CO2-uitstoot af te vangen uit de atmosfeer.”