Interview
Voor de ontwikkeling van het Natuur Netwerk Nederland zetten steeds meer particuliere grondeigenaren hun landbouw- of veeteeltgrond om in nieuwe natuur.
Naar nieuwe natuur
Fotografie: Herman Zonderland
Duingebieden, veenweiden, bos en waterland: Zuid-Holland heeft het allemaal. Om de natuur te versterken, worden bestaande natuurgebieden met elkaar verbonden en nieuwe natuurgebieden aangelegd. Particuliere grondeigenaren realiseren een deel van die nieuwe natuur. Zij zetten hun landbouw- en veegronden om naar nieuwe natuur.
Rob Rossel is zo’n particuliere grondeigenaar. Samen met zijn vrouw heeft hij 2,7 hectare grond aan de binnenduinrand bij Goedereede. “Wij woonden jarenlang in de buurt en dachten vaak: hoe mooi zou het zijn om hier te wonen? In 2014 kwam dit huis, met die enorme lap grond, te koop.”
De eerste jaren lieten ze de grond verarmen door niet te bemesten. Daardoor kon het natuurlijke bodemsysteem zich herstellen, wat gunstig is voor de biodiversiteit. “De boer die ons gras maaide, kreeg daardoor hooi met steeds minder voedingswaarde. Om al het moois te behouden, wilden we voorkomen dat de grond ooit weer voor landbouw zou worden gebruikt. Mede dankzij een regeling van de provincie hebben we onze landbouwgrond definitief omgezet in nieuwe natuur. Voor ons was dit absoluut de beste beslissing. We genieten elke dag van de natuur om ons heen: een buizerd, reeën, vleermuizen en al het groen — we zien het hier allemaal.”
Knotwilgen en vleermuizen
De natuurgrond van Rob maakt nu deel uit van een groter provinciaal plan om meer natuur te ontwikkelen en meer natuur te verbinden: NatuurNetwerk Nederland (NNN). Dat betekent niet dat hij zijn grond of zeggenschap hierover verliest. “Ik ben en blijf eigenaar. De provincie vergoedt de afwaardering van de grond, omdat natuurgrond minder oplevert dan landbouwgrond. Daarnaast kon ik gebruikmaken van een inrichtingssubsidie.”
Daarmee ontwierp Rob zelf een grote poel en een vleermuisbunker op het terrein. Het water trekt extra leven aan, zoals vogels, insecten en kleine waterdieren. In de bunker overwinteren 2 soorten vleermuizen: de franjestaart en de grootoorvleermuis. Voor onderhoud, zoals maaien, knotten en het terugzetten van elzenhagen, is ook een onderhoudssubsidie beschikbaar. In Robs geval regelt een van de Bosgroepen dit: regionale groepen die helpen met duurzaam beheer van particulier natuurgebied.
Wat begon als landbouwgrond, is nu een leefgebied voor buizerds, reeën en vleermuizen. “We zijn blij dat we de natuur op deze manier kunnen helpen.”
Vijfde generatie melkveehouders
Ook de familie Boer uit Stolwijk weet zeker dat ze de juiste beslissing nam. Zij zijn de vijfde generatie in hun melkveebedrijf met boerderijwinkel. Vader Jan en moeder Yfke gingen vanaf 2010 al natuurinclusiever boeren door bijvoorbeeld geen chemische bestrijdingsmiddelen te gebruiken. Ze wisten dat hun grond al binnen het NatuurNetwerk viel, en natuurontwikkeling is op de meeste plekken alleen mogelijk als particuliere eigenaren dat zelf willen. Zo’n 6 jaar geleden besloot familie Boer om een plan te maken voor natuurontwikkeling en hiervoor subsidie aan te vragen.
Zo zette de familie delen van hun veegrond officieel om in natuurgebied. Geen makkelijke afweging want het bedrijf moet ook rendabel zijn. Dochter Diana: “Minder koeien betekent minder melk en minder kaas. En minder bemesten levert een schralere grond op, waardoor koeien ook minder melk geven. We kregen subsidie van de provincie voor de afwaardering van de grond. Die bijdrage compenseert de verminderde melkproductie en is dus heel welkom. Net als de financiële bijdrage voor het inrichten van natuurgrond.”
Een zwarte badkuip
De familie stapte uit volle overtuiging in het avontuur. Dat betekent niet dat er geen zware momenten zijn. Onlangs werd een heel perceel grond afgegraven om er een natuurlijke waterpartij van te maken. Dat was slikken voor moeder Yfke: “Het is toch een stuk grasland waar onze voorouders op werkten en voor zorgden. Dat het er nu bijligt als een grote zwarte badkuip … ik snap het met mijn verstand, maar het gaat me wel aan het hart. Over een tijdje groeit er gelukkig weer van alles in en rond het water, en vliegen er vogels en insecten.”
Ook Diana wordt blij als ze om zich heen kijkt. “Als ik zie dat de weidevogels terugkomen en dat er meer bloemen en planten groeien, weet ik dat ik mijn best heb gedaan. Je moet veel administratie bijhouden en echt anders leren boeren; daar moet je wel voor openstaan. Maar we hebben heel goed voor de kop waarom we dit doen. Het is het absoluut waard voor ons.”
Meer weten?